Het is bekend dat bij aandoeningen van het bewegingsapparaat biologische, psychologische, sociale en vaak ook lifestyle-elementen een rol spelen. Maar dit bijzondere onderzoek gaat een stuk verder, er wordt er een plausibel verband gelegd dat lifestyle-factoren een effect hebben op weefselniveau.
Het basisidee is dat er een wisselwerking is tussen lokale ontstekingen (weefselschade en pathologie) en lifestyle.
Deze illustratie laat dat goed zien.
Dit model laat de interactie zien op lichamelijke en geestelijke niveau bij weefselschade. We zien dat als er een lokale ontsteking ontstaat, dit ook effect heeft op ons hele lichaam (Systemic inflammation).
Hier zie je ook hoe de diverse psychologische en lifestyle-factoren invloed uitoefenen op zowel een lokale ontsteking als een ontsteking van ons hele systeem.
Even terug naar ons vak. Veranderingen in het bindweefsel beïnvloeden de werking van het bewegingsapparaat, dat weten we. Het behandelen van het bindweefsel bij pijnklachten is traditioneel gericht op lokale processen “binnen de spier”.
Maar nu zien we dat lokale ontstekingen invloed hebben op ons hele systeem en dit systeem weer gevoelig is voor psychosociale en lifestyle-factoren.
Als we naar een stukje cel-anatomie kijken dan zien we binnen de bindweefsels talrijke celtypen, waaronder fibroblasten, adipocyten, lymfvascellen en immuuncellen. Fibroblasten zijn de primaire steuncellen. Zij zijn betrokken bij de werking van de extracellulaire matrix (ECM) en het zijn de belangrijke producenten van collageen, vooral na letsel.
Voor de spieren en fascia een belangrijke component. En bij stress passen fibroblasten zich aan hun omgeving aan en kunnen ze reageren op lokale signalen, door ontstekingssignalen het lichaam in te versturen.
Op een gegeven moment kunnen aangedane weefsels om zich niet meer ontdoen van ziekteverwekkers of afval. De ontstekingsreacties zijn te hardnekkig om de ontsteking op te kunnen lossen. In die gevallen kan de ontsteking worden versterkt en kan zich uitbreiden naar voorheen onbeschadigde weefsels. Zo ontstaat er ‘secundaire weefselschade’
Meta-analyses suggereren dat systemische ontstekingen het evenwicht van het immuunsysteem ernstig verstoren. Dat is ook logisch als je beseft welke impact alleen al stress heeft op je lichaam. Met andere woorden het immuunsysteem is constant aan het werk.
Acute psychosociale stressoren (bv. werk-, gezins- en financiële stress) activeren het sympathisch zenuwstelsel en de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as), die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het behoud en herstel van de homeostase tijdens stress
Dit kan op de langere termijn een diepgaande invloed hebben op de neurotransmitters (serotonine, noradrenaline en dopamine) die psychologische aandoeningen (en stemmingsregulatie), pijn en ander gedrag beïnvloeden. Dus zal stress waarschijnlijk de systemische ontsteking blijven uitlokken.
De belangrijkste lifestyle component bij ontstekingen is voldoende en kwalitatief goede slaap. Slaap helpt bij het herstel van infecties en andere ziektes door het reguleren van belangrijke systemen zoals het centraal zenuwstelsel (CZS), de HPA-as (stress) en het immuunsysteem. En dat gebeurt allemaal s’ nachts als je slaapt. Slaaptekort kan de ontstekingsbalans veranderen omdat er in de verschillende slaapstadia verschillende ontstekingsremmende stoffen actief zijn.
Ook andere levensstijlfactoren zijn van invloed op systemische ontstekingen. Zo bevordert beweging sterk ontstekingsremmende processen terwijl inactiviteit het tegenovergestelde effect heeft. Voortdurende lichamelijke inactiviteit leidt tot een toename van visceraal vet wat weer een krachtige bron van ontstekingsfactoren is.
Alcohol en roken zijn een andere bekende immuun verstoorder. Het kan ontstekingen opwekken via stoffen die afkomstig zijn van door alcohol beschadigde cellen. Zwaar alcoholgebruik heeft een negatief effect op de darmpermeabiliteit en kan het lekken van darmmicroflora in de bloedcirculatie veroorzaken. Dit kan weer een immuunrespons in gang zetten.
De hypothese dat de systemische ontstekingsomgeving de ontsteking van het bewegingsapparaat aanzienlijk kan beïnvloeden, en dat verschillende psychosociale factoren en leefstijlfactoren de systemische ontsteking kunnen beïnvloeden, biedt een nieuw inzicht in de (neuro)biopsychosociale aard van aandoeningen van het bewegingsapparaat.
Uit onderzoek is gebleken dat er factoren zijn die ontstekingen sterk beïnvloeden denk aan slaap, lichaamsbeweging en stress en psychologische factoren. Deze nieuwe hypothese suggereert dat interventies gericht op psychosociale factoren en levensstijl effecten op weefselniveau kunnen hebben.
Vanuit het neurobiopsychosociale denken weten we dat psychosociale factoren van invloed zijn op de hoeveelheid pijn die iemand ervaart. Met de inzichten van dit onderzoek draaien we het om en realiseren ons dat het psychosociale aspect wel eens van invloed kan zijn op het lichamelijke herstel (bio) en niet alleen hoe je de pijn ervaart.
Dit onderzoek daagt ons uit om verder te kijken dan alleen het ‘bio’ stukje. Gerichte interventies te zoeken zowel op lifestyle en hands-on om het bewegingsapparaat te herstellen.
Deze hypothese schept daarmee een basis voor de ontwikkeling van een meer multidisciplinaire benadering bij aandoeningen van het bewegingsapparaat.
Wil je leren hoe je deze lifestyle gerichte interventies inzet bij pijnklachten en bij disfuncties van het bewegingsapparaat, dan is de opleiding Pijnspecialist voor jou ideaal. Een jaaropleiding met veel theoretische onderbouwing en praktische handvaten.
Auteurs: David M. Klyne, Mary F. Barbe, Greg James and Paul W. Hodges (2021)
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34298917/
Academisch redacteur: Carla Stecco
